Gerðu það, má ég vera heima

Að mati fjölmargra er skóli án aðgreiningar öfugmæli fyrir börn sem eru með ákveðna tegund af fötlun eða sérþarfir. Reynum að setja okkur í spor barna með sértækar vitsmunaþarfir sem ná ekki að fylgja almennu námsefni. Þeim er mörgum gert að sitja í fjölmennum bekk, kannski með stuðningsfulltrúa við hlið sér, og eiga að gera það sama og hinir. Hvernig líður þessum börnum? Ef þú getur ekki lært það sama og hinir með þeim aðferðum sem verið er að kenna, ertu í raun að sitja í bekknum meira sem punt, kannski til að hægt sé að segja að grunnskólinn sé sannarlega „skóli án aðgreiningar“. Þessi börn upplifa einmitt  aðgreiningu í skóla án aðgreiningar, en ekki í sérskóla þar sem þörfum, vonum og væntingum barnsins er sinnt.

Ímyndum okkur hvernig okkur myndi líða ef við ættum að mæta fimm daga í viku í aðstæður þar sem við værum í sífelldri baráttu við að fylgja eftir fyrirmælum. Er einhver möguleiki á að þróa með sér gott sjálfstraust, lífshamingju og gleði við þessar aðstæður? Foreldrar þekkja barnið sitt best og borginni ber að bjóða þeim upp á val fyrir barnið sitt. Fyrirkomulagið „skóli án aðgreiningar“ er ekki útbúinn til að geta sinnt þörfum allra barna.

Við í Flokki fólksins líðum ekki slík brot á réttindum barna. Mæta skal þörfum allra barna á þeirra forsendum og engu barni á að þurfa að líða illa í skólanum. Ekkert barn á að þurfa að þjást vegna einstrengingslegrar stefnu um skóla án aðgreiningar. Sá kvíði sem mörg börn glíma við, sjálfsskaði, skólaforðun og sjálfsvígshugmyndir má í mörgum tilfellum rekja beint til þess að þau eru látin vera í aðstæðum sem ekki henta þeim. Þau eru ekki með jafningjum og mörg ná ekki að blómstra sem skyldi.

Hugsunin um skóla án aðgreiningar hljómar fallega en hún er ekki að þjóna hagsmunum allra barna. Það er eins og hugmyndin hafi verið framkvæmd án þess að vera hugsuð til hlítar. Hvernig var reiknað með að mæta þörfum barna með vitsmunalega fötlun í skóla án aðgreiningar þannig að þau geti notið sín?

Hvers vegna er þetta svona?

Svarið við þessari spurningu er kannski „fordómar“. Fordómar sem snúast m.a. um að það sé eitthvað ósmekklegt, rangt eða niðurlægjandi að hafa marga saman sem eru með sérþarfir eða fatlaðir. Barn með sérþarfir sem fær þörfum sínum fullnægt á öllum sviðum er með jafningjum. Það eignast vini og í sínum hópi myndi þetta barn finna sig námslega, félagslega og sem einstaklingur sem væri góður, klár og fallegur eins og hann er.

Flokkur fólksins vill fjölga sérúrræðum og sérskólum eftir því sem þörf er á og er hér átt við úrræði eins og Klettaskóli og Brúarskóli. Foreldrar eiga að hafa val um að velja besta skólaúrræði og skólaaðstæður sem passar barni þeirra. Það voru mistök að herða inntökuskilyrði í sérskólann á sínum tíma og með því var brotin jafnræðisregla stjórnarskrárinnar.

Í raun er þetta ekkert flókið. Okkur sem samfélag ber að hugsa fyrst og fremst um líðan allra barna. Hagsmunir þeirra eiga ávallt að ráða. Það á ekki að þrýsta barni inn í hóp þar sem það einangrast, líður illa og finnur fyrir vanmætti og kvíða.

Birt í Morgunblaðinu 29. júlí 2023