Sérstök umræða
Netið og samfélagsmiðlar eru komnir til að vera og er orðin stór þáttur í lífi okkar flestra. Fullorðnir jafnt sem börn og ungmenni verja umtalsverðum tíma á samfélagsmiðlum. Ríkið getur auðvitað gert sitt til að verja börn og ungmenni með almennum reglum. En foreldrar gegna þar hins vegar lykilhlutverki. Í fyrsta lagi með góðu fordæmi og eðlilegu eftirliti. Það kemur ekkert opinbert eftirlit í stað foreldra og að hluta til skóla í þessum efnum.
Það er sjálfsagt að stjórnvöld setji aldurstakmörk á tiltekna miðla þar sem umheimurinn hefur óheftan aðgang að öllum notendum og þar með börnum. Ung börn ættu alls ekki að hafa óheftan aðgang að tilteknum miðlum.
Samkvæmt rannsóknum fylgjast flestir foreldrar með netnotkun barna sinna, að skjátími sé við hæfi og efnið í samræmi við aldur og þroska. Færst hefur í aukana að börn niður í átta ára gömul hafi óheftan og stundum eftirlitslausan aðgang að Neti. Hversu stór sá hópur er, er ekki gott að segja.
Tengsl óhóflegrar skjánotkunar barna og ungmenna og kvíða og þunglyndis hafa margsinnis verið staðfest í með ýmsum rannsóknum og könnunum.
Undanfarin misseri hafa kvartanir unglinga yfir kvíða aukist. Þegar leitað er orsaka kemur oft í ljós að tölvu/síma- og netnotkun þessara barna er mikil sem truflar bæði nám og svefn. Börn sem fá ekki nægan svefn eru verr í stakk búin til að mæta verkefnum og kröfum daglegs lífs.
Breytingarnar í netheimum hafa verið örar þannig að foreldrar og uppeldisstofnanir hafa átt fullt í fangi með að fylgjast með og bregðast við. Allt of hátt hlutfall ungra barna eru inn á samfélagsmiðlunum sem í raun eru ætlaðir fullorðu fólki. Þarna þarf að finna leiðir til að leiðbeina börnunum og koma í veg fyrir að allt of ung börn séu á tilteknum miðlum. Tryggja þarf börnum og ungmennum nauðsynlega fræðslu um upplýsinga- og miðlalæsi (fjölmiðlalæsi, myndlæsi, gervigreindarlæsi o.fl.) áður en þau fá óheftan aðgang að netinu þannig að þau, eins og við fullorðna fólkið geti umgengist þessa miðla og gervigreindina á ábyrgan og uppbyggilegan hátt.
Nauðsynlegt er að móta miðlægan ramma um notkun farsíma í grunnskólum en treysta verður einstökum skólum til að setja sínar reglur út frá þeim ramma í samvinnu við börnin sjálf og foreldra þeirra. Börnin sjálf hafa kallað eftir því. Tímabært er jafnframt að setja aldurstakmark á samfélagsmiðla og fylgja slíkri reglugerð eftir með reglubundinni fræðslu til foreldra, barnanna og samfélagsins í heild.