Ungt fólk og vopnaburður – nýr veruleiki

Sem sálfræðingur til þrjátíu ára og borgarfulltrúi á 5. ár er ég eins og margir aðrir uggandi yfir auknum vopnaburði meðal ungmenna. Þess vegna leggur Flokkur fólksins það til á fundi borgarstjórnar 18. október að settur verði á laggirnar starfshópur sem kortleggi aukinn vopnaburð eggvopna meðal ungmenna í Reykjavík. Hópurinn myndi einnig fá það hlutverk að koma með hugmyndir um hvernig spyrna megi fótum við þessari neikvæðu þróun.

Tölulegar staðreyndir sýna að útköllum lögreglu og sérsveitar hefur fjölgað í meira magni vegna eggvopna þar sem ungt fólk kemur við sögu sem gerendur. Kalla þarf eftir félagslegri umræðu og skerpa á ábyrgð foreldra, skólasamfélagsins og íþrótta- og tómstundahreyfinga. Allir aðilar þurfa að taka ábyrgð og koma að fræðslu og forvörnum. Kjarnaspurningin er hvernig Reykjavíkurborg geti beitt sér vegna aukins ofbeldis ungmenna þar sem eggvopn koma við sögu?

Válegar fréttir

Ekkert okkar hefur farið varhluta af fréttum um aukið ofbeldi meðal ungmenna og fjölgun stunguárása. Lögregla gaf nýverið út yfirlýsingu þar sem hún lýsti áhyggjum yfir auknum vopnaburði meðal ungmenna í miðbæ Reykjavíkur. Alvarlegar hnífstunguárásir hafa átt sér stað.  Orsakir eru bæði flóknar og margslungnar en tengjast oft á tíðum fíkniefnanotkun. Aukin fíkniefnanotkun meðal barna er hins vegar ekki að mælast í niðurstöðum kannanna Rannsókna og greininga. Þvert á móti sýna niðurstöður að íslensk börn hafa verið að koma betur út s.l. 22 ár. Þær rannsóknir hafa sýnt að neysla á öllum tegundum vímuefna hefur dregist saman og þau hafa ekki greint aukningu á ofbeldi meðal barna.

Skilaboðin eru misvísandi. Á meðan talað eru um að vímuefnaneysla og vopnaburður ungmenna sé að færast í vöxt sýna niðurstöður Rannsókna og greininga að íslensk ungmenni komi betur út nú en áður þegar kemur að ofbeldi og vímuefnum. Hver er raunveruleikinn?

Hvernig vopn?

Oftast er um að ræða hnífa en einnig, hnúajárn, hamra og jafnvel öxi. Dæmi eru um að ungmenni gangi um með vopn af þessu tagi í skólanum og eftir skóla. Þau eru einfaldlega geymd í skólatöskunni.
Hér er um raunverulegt vandamál að ræða sem við í borginni verður að taka alvarlega. Oft berast fréttir af því að einhver er stunginn eða illa barinn í miðbæ Reykjavíkur. Um er að ræða gróf ofbeldisverk. Þetta eru ekki slagsmál heldur árásir.

Netið

Kaup og sala fíkniefna fer að mestu fram á samskiptaforritum netsins. Allt of stór hópur barna er á samfélagsmiðlum sem hafa ekki aldur til þess og eftirlit foreldra með börnum á netmiðlum er afar mismunandi. Þetta er annað áhyggjuefni. Því má jafnframt velta upp í hversu miklum mæli vopnasala til barna undir aldri fer fram á netinu. Veit það einhver?

Af mörgum ofbeldisbrotum hafa síðan verið teknar ýmist myndir eða myndbönd sem dreift er út á netið með alvarlegum, langvinnum afleiðingum. Gerendur ofbeldis sem setja myndefni af ofbeldi á samfélagsmiðla hugsa ekki alltaf út í það að efnið verði aðgengileg á netinu um ókomna tíð. Þetta þarf að ræða við börn og minna þau á að fullorðinslífið bíður handan við hornið. Þegar sem dæmi viðkomandi gerandi fer í atvinnuleit þá eru atvik úr fortíðinni sem meitluð í stein.

Reykjavíkurborg, stærsta sveitarfélag landsins þarf að leggja línur, hefja umræðuna og markvissa vinnu til að sporna við þessari þróun. Sú tillaga sem Flokkur fólksins leggur fram í borgarstjórn er liður í því að fá upp á borð hugmyndir að fjölbreyttum aðgerðum sem hafa það að markmiði að ná til barnanna, foreldra og annarra sem tengjast börnum í daglegu starfi þeirra. Sú neikvæða þróun sem hér er lýst kallar enn frekar á að Reykjavíkurborg hraði innleiðingarferli Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna.

Birt í Morgunblaðinu 18. október 2022