Mál Flokks fólksins á fundi borgarstjórnar 18. apríl 2023
Tillaga borgarfulltrúa Flokks fólksins um niðurfellingu stafræns ráðs
Borgarfulltrúi Flokks fólksins leggur til að borgarstjórn samþykki að stafrænt ráð verði lagt niður og þau verkefni ráðsins sem hafa ekki beint með stafræn mál að gera, verði flutt í viðeigandi ráð og nefndir. Meðferð og ábyrgð allra stafræna mála stafræns ráðs verði færð undir þjónustu og nýsköpunarsvið sem alfarið á að sjá um stafræna umbreytingu Reykjavíkurborgar.
Það er alveg ljóst að stafrænt ráð skipað pólitískum fulltrúum, getur engan veginn uppfyllt allar þær ólíku kröfur sem gerðar eru til málaflokksins samanber samþykkt um verksvið og óvenju margþættan verkefnalista ráðsins við stofnun þess á sínum tíma.
Stafræn vegferð Reykjavíkurborgar á að vera á ábyrgð sviðsstjóra þjónustu- og nýsköpunarsviðs. Sviðsstjórinn ásamt öðrum stjórnendum þjónustu og nýsköpunar, eiga að vera búnir að fá alla þá sérfræðiaðstoð og þekkingu sem til þarf í þetta verkefni þegar litið er til þess hversu miklum fjármunum sviðið er búið að eyða í kaup á erlendri ráðgjöf í heilan áratug.
Greinargerð með tillögunni
Ástæðan fyrir því að borgarfulltrúi Flokks fólksins leggur til að stafrænt ráð sé lagt niður er að ráðið þjónar í raun engum sérstökum tilgangi enda þótt skilgreining þess sé sannarlega metnaðarfull. Auk þess að ráðinu er ætlað að móta stefnu í gagnsæis-, lýðræðis-, stafrænum- og þjónustumálum, ásamt innri og samfélagslegri nýsköpun á ráðið að bera ábyrgð á eftirliti með rekstri þjónustu- og nýsköpunarsviðs. Rekstrarhluti sviðsins hlýtur að vera eitthvað sem sérhæfðir eftirlitsaðilar innan borgarinnar ættu frekar að sinna.
Þrátt fyrir háfleygar lýsingar á hlutverki stafræns ráðs, sá formaður ráðsins þann kost vænstan að setja á laggirnar sérstakan þverpólitískan rýnihóp sem á að koma með tillögur um stafræna stefnu Reykjavíkurborgar, verkefni sem kannski hefði einmitt átt að vera hlutverk stafræna ráðsins sjálfs?
Fyrstu kröfur á þá aðila sem flokkar skipuðu voru að “fulltrúar rýnihópsins hefðu yfirburða þekkingu á þáttum sem að snúa að stafrænni umbreytingu s.s. t.d. opnum gögnum, gervigreind, gagnastrúktur, netöryggi, skýjaþjónustu, vefmálum, rafrænni skjalavörslu, persónuverndarmálum, upplýsingatækni, hugbúnaðargerð, API millilagi, gagnaveri, siðferði, þjónustuumbreytingu, breytingastjórnun, ferlamálum, árangursmælingum/KPIs, stefnumótun, notendamiðaðri hönnun, IoT (Internet of Things), lausnamiðuðum innkaupum, upplýsingaöryggi, tæknilæsi, stafrænum réttindum, gagnaöryggi o.s.frv.”
Þessi upptalning segir í raun allt sem segja þarf um eðli tilveru stafræna ráðsins. Ef þetta eru þær kröfur sem ráðið krefst af fulltrúum flokkanna í rýnihópi til þess að hægt sé að setja niður á blað stafræna stefnu Reykjavíkurborgar, er spurning hvaða kröfur stafrænt ráð gerir til sjálfs síns í öllum þeim ólíku verkefnum sem því hefur verið falið sinna. Einnig má spyrja hvert hlutverk sviðsstjóra þjónustu- og nýsköpunarsviðs sé orðið þegar stafrænt ráð á að bera ábyrgð á öllu því sem sviðið er að gera ásamt því að sinna eftirliti með rekstri þess.
Stafrænt ráð er með öllu óþarft. Komið var aftan að borgarfulltrúum með stofnun þess. Borgarfulltrúar Flokks fólksins fengu ekki upplýsingar um stofnun stafræna ráðsins fyrr en eftir að búið var að skipa í önnur ráð og nefndir. Þeir sem hafa fylgst með borgarmálunum vita að Flokkur fólksins hefur harðlega gagnrýnt fjáraustur á annan tug milljarða í stafræna vegferð án þess að sjá lausnir / afurðir verða til í hlutfalli við það fjármagn sem streymt hefur til sviðsins. Sóun og bruðl þjónustu- og nýsköpunarsviðs var með eindæmum á síðasta kjörtímabili og var tugum milljóna eytt í botnlausar tilraunir og uppgötvanir á jafnvel þekktum lausnum sem margar hverjar hafa verið lengi í notkun annars staðar.
Það ber að nefna að sviðsstjóri þjónustu- og nýsköpunarsviðs situr í ráðinu með bæði málfrelsi og tillögurétt hvað varðar öll málefni ráðsins þar með talið þeim málaflokkum sem ekki falla beint undir hans svið. Mannréttindastjóri og fulltrúi atvinnuþróunardeildar sitja fundi ráðsins einnig með málfrelsi og tillögurétt en eingöngu undir þeim liðum sem varðar verksvið þeirra.
Þarna virðist að verið sé að víkka út valdheimildir eins embættismanns umfram aðra. Einnig er það einkennilegt að sviðsstjóri þess sviðs sem ráðið á að hafa eftirlit með sitji sjálfur í því.
Tillagan er felld með þrettán atkvæðum borgarfulltrúa Samfylkingar, Framsóknar, Pírata og Viðreisnar gegn átta atkvæðum borgafulltrúa Sjálfstæðisflokksins, Flokks fólksins og Vinstri grænna. Borgarfulltrúar Sósíalistaflokks Íslands sitja hjá við afgreiðslu málsins.
Bókun Flokks fólksins við afgreiðslu tillögunnar:
Borgarfulltrúi Flokks fólksins leggur fram svohljóðandi bókun: Flokkur fólksins lagði til að stafrænt ráð skuli lagt niður og þau verkefni ráðsins sem hafa ekki beint með stafræn mál að gera, verði flutt í viðeigandi ráð og nefndir. Tillaga er felld. Stafrænt ráð er með öllu óþarft að mati Flokks fólksins því að stafrænu ráði er ætlað sama hlutverk og þjónustu- og nýsköpunarsviði er ætlað s.s. að móta stefnu í gagnsæis-, lýðræðis-, stafrænum- og þjónustumálum. Meðferð og ábyrgð allra stafræna mála stafræns ráðs á að vera alfarið á ábyrgð þjónustu og nýsköpunarsviðs. Mikilvægt er að hafa virkt eftirlit með sviðinu til að tryggja að ekki sé verið að sóa og bruðla með fjármuni í t.d. uppgötvanir og þróun á lausnum sem nú þegar eru til. Stjórnendur sviðsins ættu að vera komnir með næga þekkingu á stafrænni vegferð eftir tugi milljóna kaup á erlendri ráðgjöf í heilan áratug. Þeir sem fylgjast með borgarmálunum vita að Flokkur fólksins hefur harðlega gagnrýnt fjáraustur upp á annan tug milljarða, í stafræna umbreytingu án þess að sjá lausnir/ afurðir í hlutfalli við þetta mikla fjármagn. Með niðurlagningu stafræns ráðs væri borgin að spara bæði dýrmætan tíma og fjármuni sem í raun eru ekki til – samanber stöðu bágrar stöðu borgarsjóðs.
Bókun Flokks fólksins undir liðnum: Lagt er til að sett verði stefna um fjölmenningarborgina Reykjavík. Stýrihópur verði settur á fót á vettvangi borgarráðs sem vinni stefnuna í samvinnu við öll svið borgarinnar, borgarbúa og aðra hagaðila, með inngildingu að leiðarljósi. Stýrihópurinn leggi drög að verk- og samráðsáætlun og leggi fyrir borgarráð til staðfestingar.
Flokkur fólksins er flokkur alls fólks – alveg óháð uppruna, trúarbragða eða kynhneigðar viðkomandi. Fulltrúi Flokks fólksins styður þess vegna alla umbætur sem stuðla að aukinni virkni fólks og sérstaklega barna af erlendum uppruna til þess að hafa áhrif og taka þátt í þjóðfélaginu sem það nú býr í. Að auka virkni og þátttöku fólks af erlendum uppruna á einnig að ríma við atvinnuþróun og annað sem byggir grunninn undir sjálfstæði og velferð hvers einstaklings. Fjölmenningarstefna ætti því væntanlega að vera þess eðlis að hún stuðli að því að auka tækifæri allra þeirra sem í borginni búa.
Bókun Flokks fólksins undir liðnum: Umræða um fjárhagsstöðu Reykjavíkurborgar:
Fjármál Reykjavíkurborgar eru nú eins slæm og hugsast getur. Meirihlutinn hefur reyndar enn passað vel upp á að greitt sé af lánum, eins á að gera auðvitað. En auknar lántökur borgarsjóðs virðast vera það sem heldur borginni á floti fjárhagslega. Þetta er farið að minna óþægilega á ástand íslensku bankanna rétt fyrir hrun – og það mun eflaust koma að því hjá borginni líka að lánalínur einfaldlega lokast ef ekkert verður að gert. Í stað þess að minnka þenslu með því að skera niður rekstrarkostnað og eyðslu í alls kyns verkefni sem ekkert liggur á, hefur meirihlutinn farið þveröfuga leið og aukið í frekar en hitt. Sem dæmi má nefna það gríðarlega fjármagn sem búið er að eyða í væntingasmiðju þjónustu- og nýsköpunarsviðs varðandi stafræna umbreytingu. Ekkert lát virðist vera á því fjármagni sem þangað er verið að streyma inn. Þar hefur veislan náð nýjum hæðum undanfarin ár. Eftirlitsnefnd með fjármálum sveitarfélaga sendi Reykjavíkurborg bréf í lok febrúar sl. þar sem athugasemdir eru gerðar við að borgin uppfylli ekki öll lágmarksviðmið fyrir A-hluta rekstrar. Flest bendir til að fjárhagsstaða Reykjavíkur sé ekki sjálfbær rekstrarlega séð og því ljóst að mun meira aðhalds er þörf en nú er.
Bókun Flokks fólksins undir liðnum: Lögð fram svohljóðandi tillaga borgarfulltrúa Sósíalistaflokks Íslands að halda borgaraþing um leikskólamál og umönnun ungra barna. Rætt verði um hlutverk borgarinnar í þeim efnum sem og stöðu barna og barnafjölskyldna í Reykjavík.
Borgarfulltrúa Flokks fólksins líst vel á tillöguna. Að funda um mikilvæg málefni á breiðum grunni skilar yfirleitt einhverju góðu. Áherslan á að hafa foreldra með í ráðum er löngu tímabær því foreldrar hafa yfirleitt verið hafðir útundan þegar borgin hefur verið að skipuleggja eitthvað í kringum börn þeirra. Huga þarf að því að bæta sérstaklega tengingu velferðar- og skólayfirvalda borgarinnar við borgarbúa og foreldra ef vel á að vera. Ef ekki væri fyrir sjálfstæð foreldrafélög myndu raddir foreldra aldrei heyrast. Mikið hefur verið lagt á foreldra ungra barna undanfarin ár. Þeir hafa ítrekað verið sviknir um leikskólapláss og að þeim hefur hreinlega verið logið – samanber endurtekin loforð meirihlutans um laus leikskólapláss rétt fyrir kosningar. Allt tal um samráð og gagnsæi sem átti að setja á oddinn hjá fyrrverandi og núverandi meirihluta, hefur því miður ekki náð fram að ganga.
Bókun Flokks fólksins undir liðnum: Lögð fram svohljóðandi tillaga borgafulltrúa Sjálfstæðisflokksins að láta framkvæma úttekt og rekjanleikagreiningu á úrgangsstraumum frá starfsstöðum Reykjavíkurborgar með það fyrir sjónum að draga úr úrgangi, auka endurvinnslu, lækka kostnað og ekki síst bæta yfirlit yfir úrgangsmálin hjá starfsstöðum borgarinnar.
Hér er lagt til af Sjálfstæðisflokki að borgarstjórn samþykki að láta framkvæma úttekt og rekjanleikagreiningu á úrgangsstraumum frá starfsstöðum Reykjavíkurborgar með það fyrir sjónum að draga úr úrgangi, auka endurvinnslu, lækka kostnað og ekki síst bæta yfirlit yfir úrgangsmálin hjá starfsstöðum borgarinnar. Þetta er hið besta mál en er þetta ekki einmitt verkefni fyrir SORPU? Verkefnið er vissulega verðugt enda er ekki hægt að halda áfram að urða. Samkvæmt sláandi tölum frá Umhverfisstofnun hentu Reykvíkingar tæplega 103 þúsund tonnum af heimilissorpi 2021 eins og fram kemur í greinargerð með tillögunni. Reykjavík þarf að taka sig á. Önnur sveitarfélög mörg hver standa sig mun betur. Mikilvægt er að afla gagna með skilvirkum hætti um þróun þessara mála. Án vandaðra upplýsinga er í raun lítið hægt að gera af viti hvað þetta varðar. Samfara þessu er gott að hafa í huga þann kostnað sem hlýst af úttekt sem þessari.
Bókun Flokks fólksins undir liðnum:Fram fer umræða um vanrækslu á viðhaldi skólahúsnæðis í Reykjavík og tengd vandamál:
Nánast vikulega koma nýjar fréttir af myglu í byggingum á vegum borgarinnar. Myglu- og rakavandamál hafa komið upp í 27 skólum frá 2018. Yfir þúsund börn stunda nám annars staðar. Þetta kemur fram í samantekt frá borginni. Mikil óþægindi fylgja þessu m.a. vegna fjarlægðar frá skólalóð. Ástæður eru lekar frá gluggum og þökum, illa hönnuð hús og skortur á rakavörnum. Áratuga vanræksla er ástæða þess að vandamálið skellur svo harkalega á núna. Meirihlutinn hefur kennt hruninu um sem er reyndar frekar langsótt þó dregið hafi þá verulega úr fjármagni til viðhalds. Þeir sem ábyrgð bera á þessu hljóta að hafa vitað af því að því lengur sem trassað er að halda við húsum, því harðari verður skellurinn. Þeir sem stjórnað hafa í borginni hvað lengst, hafa ekki sýnt nógu mikla fyrirhyggju varðandi þessi mál. Fyrir liggur fjárfestingarstefna, ákveðnar upphæðir sem eyða má í fjárfestingar. Viðhald á byggingum í eigu borgarinnar er þar vissulega ofarlega á lista en fjármagnið dugar skammt. Viðhaldsþátturinn er stærri og meiri en áætlað hefur verið og þarf því að skoða að bæta í hann í stað þess að fara t.d. í endurgerð Grófarhúss og Lækjartorgs sem eru bæði fjárfrek verkefni sem mega bíða.
Bókun Flokks fólksins undir umræðunni um Fossvogsbrú:
Fossvogsbrú verður dýr framkvæmd. Að gera hana úr ryðfríu stáli er mikill kostnaðarauki. Viðhald brúa er ekki bara að hindra ryðmyndun heldur þarf að huga að mörgum þáttum sem hafa með t.d. slit og skemmdir ofl. að gera. Ryðfrítt stál er stál er með að minnsta kosti 12% króminnihald. Ryðfrítt stál er því mýkra en venjulegt stál og taka þarf tillit til þess með því að nota meira magn en ef stál væri notað. Einnig er ryðfrítt stál er miklu dýrara en venjulegt stál sem notað er ásamt steypu. Hvers vegna er verið að auka byggingarkostnað um milljarða vegna þess að hefðbundið vinnuleg er ekki notað? Svo má einnig spyrja hvort ekki sé eðlilegt að þessi áform verði sett á bið vegna stöðunnar í efnahagsmálum almennt. Nýi Skerjafjörðurinn er einnig í ákveðnu uppnámi. Innviðaráðuneytið telur að áður en lengra verður haldið með þá framkvæmd, verði að fullkanna hvort búið sé að tryggja að ný byggð hafi ekki neikvæð áhrif á rekstraröryggi flugvallarins í Vatnsmýri. Fresta hefði átt áformum um úthlutun lóða og byggingarréttar og hefja ekki framkvæmdir á umræddu svæði þar til niðurstaða flugfræðilegrar rannsóknar liggur fyrir eins og segir í bréfi frá ráðuneytinu dags. 16. júní 2022.
Lögð fram fundargerð borgarráðs frá 13. apríl 2023. 5. liður fundargerðarinnar, Hlemmur og nágrenni, 3. áfangi. Borgarfulltrúi Flokks fólksins leggur fram svohljóðandi bókun undir 5. lið fundargerðarinnar:
Spurning er hvort ekki þurfi að fresta framkvæmdum við Hlemm og nágrenni vegna erfiðleika í efnahagsmálum. Um er að ræða framkvæmd sem setur bæði samgöngur og aðgengi á hvolf. Gæta þarf að því að fara ekki of geyst vegna hárra vaxta á lánum. Hafa má í huga hvernig komið er fyrir Árborg sem fór langt fram úr sér í framkvæmdum. Reikna má með að framkvæmdir muni kosta mun meira en áætlað er eins og reynslan sýnir. Þetta er ekki tíminn fyrir verkefni af þessu tagi. Kallað hefur verið eftir að dregið verði úr framkvæmdum á landsvísu. Fulltrúinn undrast skilningsleysi meirihlutans hvað þetta varðar. Flokkur fólksins minnir á vaxandi fátækt og langa biðlista í alla þjónustu borgarinnar. Nú bíða 2498 börn eftir sálfræðilegri og félagslegri aðstoð. Ekki hefur heldur verið haft samráð við íbúa á svæðinu um breytinguna. Fjárhagsstaða Reykjavíkur er einfaldlega enn verri en áður eru dæmi um. Borgin hefur spennt bogann til hins ýtrasta hvað varðar rekstrarkostnað, fyrirhugaðar framkvæmdir og lántöku. Ekki er séð að sýna eigi nógu mikið aðhald með því að fresta fjárfrekum framkvæmdum sem ekki er brýn þörf á. Þessu til viðbótar má nefna önnur dæmi um stór verkefni, s.s. Grófarhús og Lækjartorg.
Lagðar fram fundargerðir forsætisnefndar frá 14. apríl og umhverfis- og skipulagsráðs frá 12. apríl. Borgarfulltrúi Flokks fólksins leggur fram svohljóðandi bókun undir 7. lið í fundargerð forsætisnefndar frá 14. apríl:
Fulltrúi Flokks fólksins fagnar öllum tillögum sem stuðla að bæði umbótum og auknum atvinnutækifærum í borginni. Atvinnu- og nýsköpunarstefna Reykjavíkurborgar er metnaðarfull. Mikið er lagt undir vegna áætlana í nýsköpun og kúltúrhakki – sem eru hugtök sem hafa verið mikið í tísku innan borgarinnar undanfarin ár. Það sem þó virðist vanta inn í þessa metnaðarfullu mynd, er sú staðreynd að fjármagn sem veitt er í nýsköpun, er í raun áhættufjármagn. Það að ætla sér að skapa eitthvað nýtt felur ekki í sér að svo verði. Nýsköpun er í eðli sínu ákveðin hugmyndavinna sem óljóst er hvort á endanum muni skila einhverju af sér. Það sama á við um fyrirbærið kúltúrhakk. Í stað þess að vera sífellt að eyða bæði tíma og fjármagni í fyrirbæri sem flokka mætti undir óraunhæfar væntingar, væri nær ef atvinnu- og nýsköpunarstefna meirihlutans tæki meira mið af raunverulegri stöðu borgarsjóðs og léti einkageiranum alfarið eftir þá tilraunastarfssemi og vöruþróun sem fyrirbærið nýsköpun í rauninni er. Allar áætlanir Reykjavíkurborgar varðandi atvinnuuppbyggingu og umbætur almennt, verða þess vegna að vera með markvissari árangurstengingu frekar en ákveðinni áhættusækni og þeirri óvissu sem henni fylgir.