Frú forseti
Atvinnuvegaráðherra hefur lagt fram skýrslu um aðbúnað og velferð svína samkvæmt beiðni undirritaðrar og fleiri þingmanna. Óskað var eftir að gerð yrði úttekt á meðal annars reglum og eftirliti með aðbúnaði og velferð svína, sérstaklega með tilliti til halaklippinga og aðferða við aflífun á svínabúum.
Samkvæmt reglugerð um velferð svína frá árinu 2014 um aðbúnað eru halaklippingar ólöglegar. Engu að síður eru grísir halaklipptir á öllum svínabúum landsins eftir því sem næst verður komist. Helsta ástæðan fyrir halabiti er plássleysi, slæm loftgæði, léleg birta og mikill hávaði. Á svínabúum eru allt of margir grísir hafðir saman í stíu. Dýrin afa almennt ekki aðgang að hálmi til að róta í þótt krafa sé gerð um það í reglugerð um velferð svína. Brotið er á réttindum svína eins og staðan er nú.
Bændur afsaka sig með skorti á fjármagni og erfiðleikum við að fá leyfi fyrir nýjum byggingum. Þeir hafi þess vegna beðið um frest til að uppfylla reglugerðina til ársins 2030.
Skortur á fjármagni og byggingarleyfi réttlætir ekki slæma meðferð á svínum
Í skýrslu atvinnuvegaráðherra kemur fram að allir svínaræktendur hafi fengið undanþágur. Matvælastofnun hefur frá árinu 2016 gert 28 athugasemdir við halaklippingar á svínabúum. Engu að síður veitir Matvælastofnun undanþágur, jafnvel þótt ekki sé ljóst hvort stofnunin hafi til þess heimild samkvæmt lögum.
Halaklipping er sársaukafull aðgerð og það er dýraníð að limlesta dýr án deyfingar eins og sumir svínabændur gera. Svín eru vitsmunaverur og félagslynd og hafa þörf á að hafa eitthvað fyrir stafni. Grísir eru ungviði sem vill leika sér eins og aðrar ungar lífverur. Það ætti að vera auðvelt að setja hálm og „leikföng“ eins og trjágreinar eða birki í stíurnar, sem dýrin geta nagað og leikið sér með. Þannig má draga úr halabiti. Fyrir þessu er fordæmi í öðrum löndum.
