Frá árinu 2020 barðist Flokkur fólksins, með aðeins einn borgarfulltrúa, ásamt Vinum Vatnsendahvarfsins og fjölmörgum íbúum, gegn þeirri útfærslu Arnarnesvegar sem nú er að verða að veruleika. Við lögðum fram fjölda bókana og tillagna, bentum á hagkvæmari lausnir og vöruðum ítrekað við því að framkvæmdin myndi ekki leysa umferðarvandann heldur færa hann til. Um leið bentum við á að náttúra, útivist og lífsgæði íbúa myndu gjalda fyrir.
Við vorum ekki á móti samgöngubótum. Við vorum á móti slæmri útfærslu. Þetta sögðum við fyrir fimm árum og þetta eru ekki eftiráskýringar.
Í bókun Flokks fólksins í janúar 2021 var bent á að hægt væri að leysa umferðarvandann með mun einfaldari hætti:
„Hvers vegna ekki að leysa umferðarvanda við Vatnsendahvarfsveg t.d. með því að setja hringtorg þar? Sú aðgerð væri margfalt ódýrari en þessi framkvæmd og myndi leysa mikið af þeim vandamálum sem verið er að nota sem afsökun og ástæðu fyrir þessum vegi.“
Í sömu bókun var jafnframt varað við þeirri lausn sem nú er mest gagnrýnd:
„Einnig er ekkert talað um vankantana á því að bæta við enn einum ljósastýrðum gatnamótum á Breiðholtsbraut.“
Og við bentum á að verið væri að byggja ákvörðunina á úreltum forsendum:
„Fulltrúi Flokks fólksins og Vinir Vatnsendahvarfs hafa fært rök fyrir mikilvægi þess að fá nýtt umhverfismat. Matið sem styðja á við er 18 ára og margt hefur breyst á þeim tíma.“
Þetta var allt sagt áður en framkvæmdir hófust.
Nú vakna sömu spurningarnar
Framkvæmdinni er enn ekki að fullu lokið, en fyrstu dagarnir hafa þegar vakið upp spurningar. Í Morgunblaðinu í dag er fjallað um umferðarteppur og tafir við nýju gatnamótin á Breiðholtsbraut. Athygli vekur að bæði Sjálfstæðisflokkurinn í Kópavogi og Framsóknarflokkurinn lögðu ríka áherslu á þessa útfærslu. Nú kallar Sjálfstæðisflokkurinn í Kópavogi sjálfur eftir endurskoðun á hönnuninni og vill mislæg gatnamót.
Mestu vonbrigðin
Það sem veldur mér mestum vonbrigðum er ekki aðeins niðurstaðan heldur hvernig staðið var að skipulagsferlinu og hvernig komið var fram við íbúa í hverfinu og nágrenni.
Íbúar sendu inn ítarlegar athugasemdir. Vinir Vatnsendahvarfsins unnu ómetanlegt starf við að safna gögnum og benda á aðrar leiðir. Flokkur fólksins lagði fram bókun eftir bókun og tillögu eftir tillögu.
Samt virtist niðurstaðan liggja fyrir.
Of oft var vísað til þess að framkvæmdin væri hluti af Samgöngusáttmálanum, eins og það eitt ætti að binda enda á umræðuna. En samningar eiga ekki að koma í stað faglegrar umræðu. Þeir eiga ekki heldur að leiða til þess að íbúar upplifi að á þá sé ekki hlustað.
Traðkað á náttúrunni
Þessi framkvæmd snerist aldrei eingöngu um veg.
Hún snerist líka um eitt verðmætasta útivistarsvæði höfuðborgarsvæðisins, fjölbreytt lífríki og framtíðarsýn um Vetrargarð sem átti að verða vettvangur útivistar, leikja og samveru fyrir fjölskyldur.
Við bentum á að fyrirhuguð framkvæmd myndi raska náttúru sem ekki yrði endurheimt, auka hávaða, svifryk og loftmengun nær íbúum og um leið grafa undan þeirri framtíðarsýn að á svæðinu risi Vetrargarður fyrir börn og fjölskyldur. Að staðsetja slíkan vettvang nánast upp við hraðbraut með tilheyrandi hávaða og loftmengun þótti okkur einfaldlega röng stefna.
Þrátt fyrir ítrekaðar athugasemdir var haldið áfram á grundvelli umhverfismats sem á rætur að rekja til ársins 2003, þótt íbúabyggð, útivist og þekking á umhverfismálum hefðu tekið miklum breytingum á þeim tíma.
Ekki var hlustað. Í stað þess var farið þá leið sem nú virðist þegar kalla á endurskoðun.
Lærdómurinn
Grein þessi snýst ekki um að segja: „Við höfðum rétt fyrir okkur.“ Það gleður engan þegar áhyggjur sem settar voru fram af heilindum virðast rætast og afleiðingarnar bitna á íbúum, skattgreiðendum og náttúrunni.
En ef Arnarnesvegur á að kenna okkur eitthvað, þá er það þetta: Samráð verður að vera raunverulegt. Það verður að hlusta á íbúa áður en ákvarðanir eru teknar, ekki eftir að milljarðar hafa verið lagðir í framkvæmdina og náttúran hefur þegar goldið verðið.
Á vef mínum, kolbrunbaldurs.is, má finna bókanir, tillögur og ítarlega umfjöllun allt frá árinu 2020. Þar sést svart á hvítu að varnaðarorðin komu ekki eftir á. Þau lágu fyrir áður en fyrsta skóflustungan var tekin.
Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir
þingkona Flokks fólksins