Í umræðunni um Farsæld barna mætti stundum halda að hér væri um nýtt verkefni að ræða sem enn væri að mestu á teikniborðinu. Svo er alls ekki. Lög um samþættingu þjónustu í þágu farsældar barna, oft kölluð „farsældarlögin“, tóku gildi árið 2022. Markmið þeirra er að börn og fjölskyldur fái aðstoð fyrr og þurfi ekki sjálf að ganga á milli skóla, heilbrigðisþjónustu, félagsþjónustu og barnaverndar í leit að hjálp heldur vinni þessi kerfi saman.
Í júní birti Ríkisendurskoðun gagnrýna skýrslu um innleiðinguna. Skýrslan bendir á raunverulega veikleika, meðal annars skort á úrræðum og langa biðlista. Innleiðingin hefur að ýmsu leyti gengið hægar en upphaflega var gert ráð fyrir.
Það er hins vegar mikilvægt að halda því til haga að áður en skýrslan kom út var vinna við ýmsar úrbætur þegar hafin og margt komið til framkvæmda.
Í stefnu og framkvæmdaáætlun um farsæld barna til ársins 2030 hafði meðal annars verið gert ráð fyrir öflun betri upplýsinga um stöðu barna og þjónustuna við þau, skýrari árangursmælingum og að hindrunum milli kerfa yrði rutt úr vegi.
Á komandi þingi verður stefna um farsæld barna lögð fram í þriðja sinn og aðgerðaáætlunin í annað sinn. Málið dagaði uppi á síðasta þingi ásamt fleiri málum sem ekki hlutu brautargengi í þinglokasamningum.
Farsæld í virkni
Hluti Farsældarinnar er þegar kominn til framkvæmda. Sveitarfélög landsins eru komin með tengiliði og málstjóra og farsældarráð hafa verið stofnuð í öllum landshlutum. Samstarf milli kerfa hefur aukist og tengiliðahlutverkið hefur, samkvæmt því sem ég heyri frá fólki á vettvangi, víða gjörbreytt stöðu barna og fjölskyldna.
Börn og foreldrar geta leitað til tengiliðar þegar þörf er á stuðningi og fengið aðstoð við að tengja saman þjónustu í stað þess að ganga sjálf á milli kerfa og endurtaka sömu söguna. Í lok apríl voru 6.112 mál í samþættri þjónustu, samanborið við 4.669 á sama tíma árið áður, sem er fjölgun um rúm 30 prósent.
Ekki komið á leiðarenda
Farsældin er stór kerfisbreyting og verður ekki innleidd með einu pennastriki. Enn þarf að tryggja að börn með flóknar þjónustuþarfir falli ekki á milli kerfa, að þjónusta sé sambærileg óháð búsetu og að árangurinn sé mældur. Ný úrræði hafa verið sett á laggirnar og fleiri eru í farvatninu.
Farsældin er því hvorki fullkláruð né misheppnuð. Hún er komin vel af stað. Enn er þó verk að vinna.
Á endanum mælist árangurinn aftur á móti fyrst og fremst í því hvort börn og fjölskyldur fái rétta aðstoð á réttum tíma og að kerfin vinni saman.
Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir
þingkona Flokks fólksins