Á þeim áratugum sem atvinnuhvalveiðar hafa verið stundaðar á Íslandi hafa eflaust margir endurmetið afstöðu sína til þeirra. Það er eðlilegt.
Samfélög þróast, þekking eykst og gildismat breytist. Það sem áður þótti sjálfsagt getur kallað á endurmat á nýjum tímum. Í dag gerum við ríkari kröfur en áður um velferð dýra og sættum okkur síður við óþarfa þjáningu þeirra, hvort sem um er að ræða húsdýr, búfé eða villt dýr.
Þótt afstaða breytist er engu að síður hægt að bera virðingu fyrir þeim sem hafa starfað við hvalveiðar. Það má hafa skilning á því að fyrir suma tengjast veiðarnar sögu, hefðum og atvinnu. Í mínum huga vegur velferð dýra hins vegar þyngra.
Velferð dýra
Viðhorf til velferðar dýra hafa tekið miklum breytingum á undanförnum árum. Í dag er oftar en áður spurt hvort þjáning sem fylgir tilteknum athöfnum sé réttlætanleg. Þótt reynt hafi verið að þróa aðferðir við hvalveiðar og draga úr þjáningu dýranna er markmiðið engu að síður að fella dýrið og það tekst ekki alltaf samstundis.
Myndir og lýsingar af því hvernig hvalir berjast fyrir lífi sínu hafa haft djúp áhrif á mig. Ég á erfitt með að sætta mig við að dýr þurfi að sæta þjáningu vegna atvinnuveiða af þessu tagi.
Ég geri mér grein fyrir að margir verða áfram ósammála þessum sjónarmiðum. En ég tel hollt fyrir okkur sem samfélag að staldra við og spyrja hvort starfsemi sem við höfum lengi talið sjálfsagða samræmist þeim gildum sem flestir vilja byggja á.
Samfélög breytast
Við höfum áður endurmetið afstöðu okkar í stórum málum þegar aukin þekking og breytt viðhorf hafa kallað eftir því. Það er ekki merki um veikleika heldur vilja til að læra og horfa fram á veginn.
Endurmat í stórum samfélagsmálum felur ekki í sér uppgjöf. Það er viðurkenning á því að enginn hefur svör við öllu og að aukin þekking getur leitt okkur að annarri niðurstöðu en áður. Að mínu mati er niðurstaðan skýr. Velferð dýra vegur þyngra en fyrri rök fyrir hvalveiðum í atvinnuskyni. Því styð ég heilshugar að veiðunum verði hætt. Þessi afstaða er í samræmi við þá stefnu sem Flokkur fólksins hefur markað í dýravelferðarmálum.
Ég tel að Íslendingar séu tilbúnir til að stíga þetta skref. Ekki vegna þess að við afneitum fortíðinni heldur vegna þess að við viljum móta framtíð sem endurspeglar gildi sem við teljum rétt í dag. Þess vegna fagna ég því að nú sé verið að undirbúa það skref. Sjálf tel ég að tími hvalveiða í atvinnuskyni sé liðinn.
Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir, þingkona Flokks fólksins
Pistill birtur í Morgunblaðinu 20. júlí 2026