Það lítur út fyrir að rekstrarafkoma borgarinnar sé betri en í fyrra en hvort um sé að ræða raunverulegan ábata tilkominn vegna skynsamlegrar fjármálastjórnar er vert að kryfja nánar. Hafa skal í huga að um sex milljarðar króna eru fluttir frá Orkuveitu Reykjavíkur yfir í A-hluta borgarsjóðs. Í öðru lagi eru hinar umdeildu matsbreytingar eigna hjá Félagsbústöðum sem nema hærri fjárhæð en heildartekjur fyrirtækisins til að ná fram jákvæðri rekstrarniðurstöðu.
Svo er það sala Perlunar sem ekki ennþá er frágengin, en skal færð sem rekstrartekjur í A-hluta og á þann hátt er jákvæðum rekstrarafgangi náð. Þessi aðferðafræði gengur á svig við lögbundnar bókhaldsreglur sveitarfélaga. Eignasala er einskiptisaðgerð. Söluandvirði eigna á að ganga til að greiða niður skuldir en ekki til að greiða rekstrargjöld. Á borðinu liggur bréf frá Eftirlitsnefnd sveitarfélaga um að Reykjavíkurborg uppfyllir ekki öll viðmið ráðuneytis sveitarstjórnarmála um fjárhagslega sjálfbærni. Einnig hefur verið seilst í vasa borgarbúa. Fasteignaskattar hafa hækkað vegna hærra fasteignamats en ekki vegna betri rekstrar. Veltufé frá rekstri er 10,6 milljarðar eða 5,5% af heildartekjum. Því er raunverulegt veltufé frá rekstri hjá A-hluta borgarsjóðs samkvæmt útkomuspá 2,3% sem er langt fyrir neðan allar viðmiðanir.
Batahorfur eru litlar. Ekki þarf mikið til að allt fari á heljarþröm. Það sést t.d. á því að veltufjárhlutfall A-hluta borgarsjóðs fer lækkandi á tímabilinu og er komið niður undir 0,8. Mikil lækkun veltufjárhlutfalls undir 1 eykur líkur á að dráttarvextir hækki. Það mun þó taka langan tíma að koma mikilvægasta atriðinu í fjármálastefnu borgarinnar í ásættanlegt horf, veltufé frá rekstri.
Ekki verður undan skorist að ræða stöðu húsnæðismála í Reykjavíkurborg þegar horft er til næstu 5 ára. Skortstefna hefur ríkt í úthlutun lóða um margra ára skeið. Áherslan er á þéttingarstefnu, sem hefur leitt af sér mikla hækkun á húsnæðisverði. Það er dýrt að byggja á þéttingarreitum. Bílastæðum hefur fækkað þannig að víða er ekki nema 0,2 – 0,5 bílastæði á hverja íbúð. Í grundvallaratriðum er Flokkur fólksins ósammála meirihlutanum í útdeilingu fjármagns. Veita þarf meiru í beina þjónustu við fólkið.
Áhersla Flokks fólksins
Áhersla Flokks fólksins er fyrst og fremst að laga stöðu þeirra verst settu. Í það þarf að setja fjármagn og það fjármagn þarf að taka úr kerfum sem farið hafa offari í þenslu og bruðli. Ein af tillögum Flokks fólksins sem lögð er fram núna við seinni umræðu er um hækkun grunnfjárhæða fjárhagsaðstoðar og skal uppfærslna miða við prósentuhækkun matarkörfunnar. Sárafátækt hefur aukist í Reykjavík.
Þetta þýðir að sækja þarf fjármagn til verkefna sem ekki eru bráðnauðsynleg og sækja þarf fjármagn þar sem þess er ekki þörf. Öryrkjar eru sá hópur sem er einna verst settur í Reykjavík. Hann líður skerðingar vegna laga um almannatryggingar en Reykjavíkurborg getur farið sínar eigin leiðir í þessum efnum og gert vel við öryrkja í Reykjavík
Til að sækja fjármagn fyrir fólk leggur Flokkur fólksins áherslu á aukið hagræði í rekstri, meiri skilvirkni og minni yfirbyggingu. Standa þarf vörð um lögbundna þjónustu og aðra þjónustu við börn og viðkvæma hópa. Huga þarf að þeim verst settu en fátækt og hefur aukist í Reykjavík á vakt þessa og síðasta meirihluta.
Flokkur fólksins getur ekki heilum á sér tekið fyrr en búið er að eyða biðlistum í félagslegt húsnæði og fagþjónustu barna. Ef horft er til næstu fimm ára koma einnig samgöngumál upp í hugann og erfiðleikar með okkar einu almenningssamgöngur. Þjónusta hefur verið skert hjá strætó en vonir eru bundnar við nýtt leiðakerfi. Strætó verður eini valkostur almenningssamgangna næstu árin og áfram er spáð heil mikilli fólksfjölgun.
Farið verður hér nánar í einstök atriði
Með nýjum meirihluta stóðu vonir til að einhverjar breytingar myndu verða í átt til bættra lífskjara hinna verst settu og þeirra sem standa höllum fæti. Það hefur hins vegar ekki orðið. Allt of stór hópur barna, öryrkja og eldra fólks á um sárt að binda og líður ekki vel. Of margar fjölskyldur og einstaklingar geta ekki séð sér farborða og hafa áhyggjur af grunnþörfum sem eru fæði, klæði og húsnæði.
Vissulega er ekki allt svart. Ýmislegt gengur vel í Reykjavík og margir hafa það gott.
Rannsóknir sýna að vanlíðan barna, öryrkja og ákveðins hóps eldri borgara vex. Einmanaleiki fólks hefur aukist. Ógn fátæktarinnar leggst mismunandi á fjölskyldur en verst á börnin í þeim fjölskyldum sem bágast standa. Sýnt hefur verið fram á með rannsóknum að ójöfnuður hefur aukist og þá einnig innan menntakerfisins.
Umræða um húsnæðisskort í Reykjavík hefur verið hávær allt árið. Flokkur fólksins leggur til að hugað verði að fjölbreyttari leiðum við úthlutun lóða. Til eru nú þegar mjög góðar staðsetningar þar sem innviðir eða grunnur að þeim eru fyrir hendi en síðan þarf að horfast í augu við að brjóta þarf nýtt land undir byggð. Fólki fjölgar á ógnarhraða. ( tvöföldun á 50 árum, fjórföldun á 100 árum) Það vantar meira val, það vantar allar tegundir af húsnæði. Þeir sem koma verst út á húsnæðismarkaði eru einstæðir foreldrar og öryrkjar sem eru á leigumarkaði. Leigumarkaðurinn er þungur fyrir fjölda manns enda leiguverð í hæstu hæðum og nánast þurrkar út laun fólks. Ekki bólar á neinum úrræðum til að styðja sérstaklega við þessa hópa.
Þetta er allt saman sérkennilegt í ljósi þess að í borginni hefur Samfylkingin varðað leiðina í mörg ár. Flokkur fólksins hefur talað fyrir því að gripið verði til markvissrar aðgerða í þágu þeirra verst settu meira en gert hefur verið. Hækka þarf fjárhagsaðstoð og ætti það mál að vera í forgangi. Horfa þarf sérstaklega til barnafjölskyldna þar sem áhrifin eru neikvæðust á börn. Hér má nefna Barnasáttmálann sem virðist ekki komast upp á borð hjá meirihlutanum á næstunni. Það mál er ekki í forgangi. Flokkur fólksins lagði til að farið verði með kerfisbundnum hætti í að vinna að innleiðingu Barnasáttmálans. Tillögunni var vísað til borgarstjórnar og er þar enn óafgreidd.
Flokkur fólksins er óþreytandi í umræðunni um biðlista
Undir haust fékk fulltrúi Flokks fólksins tækifæri til að leiða stýrihóp sem rýna skyldi biðlistana og finna leiðir til að auka skilvirkni. Eins og vitað er þá hafði fjölgað skuggalega mikið á öllum biðlistum barna eftir þjónustu höfðu biðlistatölur hækkað skuggalega og í raun mátti strax sjá að eitthvað var ekki að virka. Biðlistar barna eftir þjónustu fagfólks, einna helst sálfræðinga og talmeinafræðinga, hefur farið frá 400 börnum árið 2018 í á þriðja þúsund börn.
Hópurinn hitti fagfólks og starfsmenn skólaþjónustunnar og var sameiginleg niðurstaða að gera þurfti nokkrar breytingar og skerpa og ydda biðlistann sem virtist vera nokkuð kraðak. Sú vinna er hafin af krafti og er nú þegar skila raunhæfari tölum um hvað mörg börn bíða þjónustu. Ein af tillögum sem kom frá hópnum, kannski sú mikilvægasta er að fjölgað verði um eitt stöðugildi talmeinafræðings í skóla- og frístundaþjónustu á hverri miðstöð. Áætlaður heildarkostnaður er 64 milljónir á ársgrundvelli. sem yrði fjármagnaður af liðnum ófyrirséð. Þessi tillaga er mjög mikilvæg því á biðlista eftir talmeinafræðingum eru núna 493 börn. Fulltrúi Flokks fólksins vonar innilega að þessi tillaga fái brautargengi enda gríðarmikið í húfi fyrir börnin sem bíða
Af mörgum ástæðum sem ekki verður rakið hér er líðan hóps barna ekki nógu góð en flest börn svara því til að þeim líði vel og það gangi vel. Tilkynningar um vanrækslu, ofbeldi og áhættuhegðun hafa einnig aukist. Ein af afleiðingum þessa ástands sem nú ríkir í Reykjavíkurborg er aukin vopnaburður eggvopna og barefla ungmenna. Í borgarstjórn á haustdögum 2022 lagði Flokkur fólksins fram tillögu um að stýrihópur yrði settur á laggirnar sem myndi kortleggja aukinn vopnaburð eggvopna meðal ungmenna í Reykjavík. Sem svar við þessu var stór hópur ýmissa aðila settur á laggirnar. Öll vitum við hvað skilvirkni er lítil þegar of margir koma að borðinu. Í tillögu Flokks fólksins átti hópurinn aðeins að vera innan borgarinnar en leita samráðs til annarra eftir atvikum. Varla þarf að minna nokkurn á þann hræðilega atburð sem varð á Menningarnótt og fleiri ámóta þótt ekki allir enduðu með láti einstaklings eins og á Menningarnótt. Þetta sagði okkur að við höfðum brugðist, sofnað á verðinum, verið of hægt í viðbrögðum og kærulaus. Slík vinnubrögð ganga ekki lengur. Hér vil ég sérstaklega biðla til meirihlutans í mannréttinda- og ofbeldisvarnaráði sem hefur það sem sitt meginhlutverk að stýra stefnu og aðgerðum til að sporna við ofbeldisþróun
Samgöngur
Samgöngur varða okkur öll. Allir þurfa að komast um hvernig sem þeir eru svo sem í sveit settir efnahagslega. Strætó hefur valdið vonbrigðum því sífelldar skerðingar hafa verið boðaðar. Vandamál Strætó virðast ná djúpt. Flokkur fólksins myndi vilja sjá algera uppstokkun á stjórn og stjórnun Strætó. Nýir aðilar þurfa að koma að borðinu og setja þjónustustefnu ofar á dagskrá. Það er vont að heyra frá fólki sem óttast um öryggi sitt í strætó vegna aksturslags. Nýlegar kvartanir eru alvarlegri en nokkru sinni fyrr, fólk telur sig sumt hvert bara heppið að komast heilt út úr strætó og þá vegna grófs aksturslag bílstjóra.
Hér er ekki verið að ásaka alla bílstjóra en þeir sem sýna kæruleysi við akstur eru að skaða hina í stéttinni. Þetta verður til þess að minnka notkun borgarbúa á almenningssamgöngum. Öll vandamál af þessu tagi eru fyrst og síðast stjórnunarvandi.
Þrátt fyrir að betur ári ögn í fjármálum borgarinnar hefur ekki enn tekist að draga úr þenslu einstakra sviða. Þjónusta við viðkvæma hópa er skert á meðan staðið er vörð um miðlæga stjórnsýslu og þjónustu- og nýsköpunarsvið. Nú á að herja á skóla- og frístundasvið og kreista hverja krónu úr viðkvæmri þjónustu. Einnig er seilst í vasa eldri borgara sem nú þurfa að greiða gjald í sund og í skíðabrekkurnar. Hvar endar þetta?
Í þeim tillögupakka sem Flokkur fólksins leggur fram núna er megin áherslan á að draga saman og spara á miðlægu sviði og þjónustu og nýsköpunarsviði sem er hástökkvari í eyðslu fjármagns úr borgarsjóði síðustu ár. Afurðir láta hins vegar á sér standa t.d skóla- og frístundasviði. Hvar er t.d. Búi, lausn fyrir skólaskráningar? Á sama tíma virðist vera til botnlaust fjármagn í alls konar aðrar lausnir. Flokkur fólksins hefur spurt en fær ekki svör
Flokkur fólksins hefur ítrekað lagt til að sótt verði fjármagn til Þjónustu- og nýsköpunarsviðs með því að hætta kaupum á áskrift erlendrar ráðgjafar sem þar hefur verið í gangi í heilan áratug án sýnilegs ávinnings. En svo virðist vera að ekki megi hrófla við miklu á þessu dekursviði meirihlutans, barni Pírata.
Forgangsröðun á verkefnum virtist alla vega lengi vel fara að mestu leyti eftir því hvað sé skemmtilegast að gera í stað þess hvað var brýnast að gera, eins og berlega hefur komið í ljós í allri hugmyndavinnu og rannsóknum sviðsins sem lítið hefur komið út úr.
Fara hefði átt strax í náið samstarf við hin sveitarfélögin og Stafræna Ísland í stað þess að vera ein á ferð í stafrænni vegferð eins og Þjónustu- og nýsköpunarsvið lagði upp með og kostað hefur borgina háar fjárhæðir. Flokkur fólksins leggur til að breytingar verði gerðar á skipuriti og innra skipulagi Þjónustu- og nýsköpunarsviðs og skrifstofur og deildir sameinaðar.
Stafrænar lausnir eru framtíðin og munu flýta fyrir þjónustu. Um það er ekki deilt. Breyta þarf forgangsröðun í þágu viðkvæmra hópa. Meðal tillagna var að hagræða og forgangsraða í þágu lögbundinnar þjónustu. Flokkur fólksins leggur til að dregið verði úr útgjöldum vegna leigubílaferða starfsmanna og utanlandsferða, að minnsta kosti helming.
Gera þarf jafnvel enn betur við dagforeldra og fara í nauðsynlegar úrbætur á aðgengi í skólum Reykjavíkurborgar.
Lokaorð
Sá tími eftir að nýr borgarstjóri tók við hefur verið erfiður. Hér má nefna hvernig borgarstjóra tókst að fleygja sprengju inn í Grafarvoginn með því að fara með allt of útfærðar tillögur um uppbyggingu inn í hverfið og halda bara að allir myndu klappa. Auðvitað eiga Grafarvogsbúar sjálfir að koma með fyrstu hugmyndir um hvar þeir telji að eigi að byggja. Þau þekkja hverfið sitt best, eins og foreldrar þekkja barnið sitt best. Í raun er sama límið í þessum meirihluta og þeim síðasta, saman út yfir gröf og dauða, saman í hvaða vitleysisgangi sem er. Meðvirknin í meirihlutanum er eiginlega eins sú versta sem ég hef séð og hef ég nú séð ýmislegt og upplifað sem sálfræðingur
Samráð við borgarbúa er verulega ábótavant þótt eitthvað hafi verið bætt í þar í sumum verkefnum. Bjóða þarf upp á athugasemdir fyrr í ferli, kannski bara strax. Sjá má að margt sem kallað er samráð er algert sýndarsamráð. Fólk fær að segja nokkur orð nánast í sömu viku og málin eru samþykkt.
En ég hef farið vítt og breitt yfir sviðið eins og það lítur út fyrir okkur í Flokki fólksins í borginni. Fyrir okkur er auðvelt að draga skýrar línu. Forgangsraða á í þágu fólksins í borginni. Til þess þarf fjármagn. Lengi hefur Flokkur fólksins talað fyrir að geyma fjárfrek verkefni þar til málefni fólksins sjálfs eru komin í betra horf. Geyma má framkvæmdir við Hlemm, Grófarhús og Lækjartorg. Ekkert af þessu er gargandi nauðsyn. Hagræða má mikið í rekstri. Óhætt er að segja að bruðlað hafi verið með fjármagn síðustu ár og eru það engar ýkjur. Lögbundin þjónusta hefur liðið og ekki síður önnur þjónusta eins og bein aðstoð við fólk, börn og viðkvæma hópa. Biðlistar hafa lengst margfalt með hverju árinu og nú líða þau börn sem þarfnast aðstoðar talmeinafræðinga langmest. Leikskólamálin er svartur blettur. Öll þessi loforð um pláss voru svikin og hægt gengur að brúa hin mörgu bil. Myglumálin eru svo alvarleg vegna hreinnar vanrækslu.
Stafræna ráðið er nánast bara grín og hafa fleiri en Flokkur fólksins lagt til að það verði lagt niður. Þar er fullkomlega ekkert í gangi nema uppákvittanir og stimplanir eins og á gamalli stimpil skrifstofu. Stafræn mál gætu allt eins átt heima í einhverju hinna ráðanna eins og var á síðasta kjörtímabili. Það er kostnaðarsamt að halda úti fagráði. Nóg hefur samt verið eytt í heimagerðar lausnir sem margar hafa dagað uppi og allt í beinni samkeppni við nýsköpunarfyrirtæki og einkaaðila. Stórum upphæðum var eytt í að stækka húsnæði og mublera fyrir þjónustu- og nýsköpunarsvið og allt það er fyrir utan ráðningar ótal sérfræðinga, fjárfestingar í áhöldum og tæki og áskriftir hjá erlendum og innlendum fyrirtækjum. Eitthvað hefur nú verið samt tekið til í þessum málum.
Flokkur fólksins hefur ítrekað lagt til að hagrætt verði til muna á skrifstofu borgarstjóra og borgarritara. Þar eru málaflokkar og fjármagn til þeirra ekki nógu vel skilgreint. Nefna mætti ótal margt annað sem telst til óþarfa á meðan ekki er nægjanlega hugað að útrýmingu biðlista.
En áfram skal haldið, kjörtímabilið rúmlega hálfnað og Flokkur fólksins sterkur sem aldrei fyrr. Við munum halda áfram baráttunni fyrir réttlæti, sanngirni fyrir þá sem minnst mega sín. Fæði, klæði og húsnæði er okkar kjörorð og eins og fram hefur komið er af nógu af taka. Enda þótt öllum okkar tillögum sé formlega hafnað fögnum við því að sjá þær skjótast upp stuttu síðar ýmist hjá meirihlutanum eða öðrum flokkum. Við höfum fundið sterkt að Flokkur fólksins hefur áhrif. Borgarbúar taka eftir því að elja og þrauseigja borgarfulltrúa Flokks fólksins hefur sett sitt merki á þróun mála til betri vegar í borginni. Flokkur fólksins hlustar á alla og svarar þeim sem leita til borgarfulltrúa. Við erum í vinnu hjá borgarbúum og okkur er það ljúft og skylt að standa vörð um þeirra hagsmuni. Hlutverk okkar er að vera málpípa fólksins og vinna skal öll mál með hagsmuni borgarbúa að leiðarljósi.
Flokkur fólksins leggur fram við síðari umræðu 21 tillögu og hafði áður lagt 5 gjalda breytingartillögur við fyrri umræðu
Tillögurnar snúa að bættri þjónustu við börn (3) við fatlað fólk (3), að aðgengismálum (2), að bættri þjónustu við aldraða (2) að vikja frá skerðingum á sviði skóla og frístunda (2) að draga úr fátækt (2) og 7 tillögur sem snúa að sparnaði, hagræðingu, draga úr sóun og bruðli og skipulagningu.
Enda þótt allar þessar tillögur séu mikilvægar þá er tillaga um að fjölga talmeinafræðingum hjá Skólaþjónustu ein sú brýnasta eins og áður hefur komið fram. Meginkjarni þessarar tillögu er að talmeinafræðingar séu á vettvangi skólanna eða sem næst vettvangi en einnig að talmeinafræðingar séu tiltækir til að greina vandann, hjálpa til við að rýna vandann og lausnir hans með foreldrum og öðrum sérfræðingum.