Mr President,
We are debating socialising at schools, inclusive and participatory education, and the strengthening of democratic values. Everything that concerns young people matters — because the future of our democracies depends on whether young people are recognised as equals in shaping our societies.
The report before us rightly reminds us that schools are not only places of academic learning. They are spaces where democracy must be lived. This starts with participation, but it cannot end there.
The United Nations Convention on the Rights of the Child affirms children’s right to participate in cultural and social life and in creation. Yet participation alone is not enough. Young people also have the right — and the capacity — to take on responsibility, in ways that are appropriate to their age, maturity and interests.
Responsibility builds self-confidence. It creates the feeling that one can have a positive impact — on oneself, on others and on the community. Research consistently shows that when young people are entrusted with meaningful responsibility, they engage more deeply and make a greater effort. When they succeed, they experience pride, which strengthens their motivation to contribute further.
Environmental action is one clear example. Across Europe, young people are deeply engaged in issues related to sustainability, the use of resources and the protection of nature. Schools must be places where they can discuss ethical questions, take a critical stance, and transform concern into responsible action. The environment is only one of many areas where young people want to contribute — but it shows what becomes possible when initiative is encouraged.
Young people do not want to be spectators. They do not want to be consulted only after decisions are made. They want to be responsible actors and initiators.
That is why this report is so important. It rightly calls for youth participation to evolve from consultation to shared responsibility, ensuring that young people have both the right and the means to influence decisions that affect their lives.
If we want resilient democracies, we must trust young people — and allow them to practice democracy every day, starting at school.
Thank you.
Félagsleg samskipti í skólum: fyrir aðgengilegt og þátttökuríkt nám sem eflir lýðræðisleg gildi
Herra forseti
Við erum að ræða félagsmótun í skólum, aðgengilegt og þátttökumiðað nám og styrkingu lýðræðislegra gilda. Allt sem varðar ungt fólk skiptir máli – því framtíð lýðræðisríkja okkar veltur á því hvort ungt fólk sé viðurkennt sem jafningjar í mótun samfélaga okkar.
Skýrslan sem hér liggur fyrir minnir okkur réttilega á að skólar eru ekki bara staðir fræðilegs náms. Þeir eru rými þar sem lýðræði verður að vera lifað. Þetta byrjar með þátttöku, en það getur ekki endað þar.
Samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins staðfestir rétt barna til að taka þátt í menningar- og félagslífi og í sköpun. En þátttaka ein og sér er ekki nóg. Ungt fólk hefur einnig rétt – og getu – til að taka ábyrgð á þann hátt sem hentar aldri þeirra, þroska og áhugamálum.
Ábyrgð byggir upp sjálfstraust. Ábyrgð sem er í takt við þroska og aldur skapar tilfinninguna um að maður geti haft jákvæð áhrif – á sjálfan sig, aðra og samfélagið. Rannsóknir sýna stöðugt að þegar ungt fólk er falið þýðingarmikil ábyrgð, taka þau dýpri þátt og leggja sig meira fram. Þegar þeim tekst vel upplifir þau stolt, sem styrkir hvata þeirra til að leggja meira af mörkum.
Aðgerðir í umhverfismálum eru eitt skýrt dæmi. Um alla Evrópu eru ungt fólk mjög virkt í málum sem tengjast sjálfbærni, nýtingu auðlinda og verndun náttúrunnar. Skólar verða að vera staðir þar sem þau geta rætt siðferðileg spurningar, tekið gagnrýna afstöðu og umbreytt áhyggjum í ábyrgar aðgerðir. Umhverfið er aðeins eitt af mörgum sviðum þar sem ungt fólk vill leggja sitt af mörkum – en það sýnir hvað verður mögulegt þegar frumkvæði er hvatt til.
Ungt fólk vill ekki vera áhorfendur. Þau vilja ekki að verið sé að ráðfæra sig við þau aðeins eftir að ákvarðanir hafa verið teknar. Þau vilja vera ábyrgir aðilar og frumkvöðlar.
Þess vegna er þessi skýrsla svo mikilvæg. Hún kallar réttilega eftir því að þátttaka ungmenna þróist frá samráði til sameiginlegrar ábyrgðar og tryggir að ungt fólk hafi bæði rétt og leiðir til að hafa áhrif á ákvarðanir sem hafa áhrif á líf þeirra.
Ef við viljum seiglu lýðræði verðum við að treysta ungu fólki – og leyfa þeim að iðka lýðræði á hverjum degi, byrjandi í skóla.
Takk fyrir.