Velferðarráð 6. október 2021

Vitnað er í grein Ástu Kr. Ólafsdóttur

Bókun Flokks fólksins við tillögu sviðsstjóra, dags. 6. október 2021, um nýjar reglur Reykjavíkurborgar um stoð- og stuðningsþjónustu fyrir fatlað fólk með langvarandi stuðningsþarfir:

Hér er um að ræða það sem áður kallaðist heimaþjónusta. Fulltrúi Flokks fólksins telur að eigi að taka inn það sem ÖBÍ og Þroskahjálp leggja til, ekki síst það sem kostar borgina ekki krónu eins og tillögur um orðalagsbreytingar. Bent er á að það skorti betri tengingu við samning Sameinuðu þjóðanna en reglurnar eru byggðar á lögum sem byggja á þeim samningi. Minnt er á  5. gr. SRFF í þessu samhengi sem kveður á um bann við hvers kyns mismunun á grundvelli fötlunar. Mikilvægast er þó að Reykjavík útrými biðlistum og forgangsröðun vegna forgangsbiðlista, frekar en að skrifa það inn í regluverkið. Eins og sjá má í úttekt Ríkisendurskoðunar þá eru álitaefni sem lúta að  innleiðingu og framkvæmd Reykjavíkur á þessum lögum. Til dæmis að það sé of mikið flækjustig í upplýsingagjöf. Samráði sé ábótavant. Eins á notandi að hafa um það að segja hver þjónustar hann/hana. Mikið er komið inn á tæknilegar lausnir. Það er ekki allir með tölvur eða net. Ný lög um Stafrænt pósthólf bjóða upp á þá hættu að kastað verði fyrir borð meginreglum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 því það er undir hælinn lagt hvort þessi tækni henti öllum. Þeir sem geta ekki nýtt hana gætu týnst í kerfinu.

Bókun Flokks fólksins við tillögu sviðsstjóra, dags. 6. október 2021, um nýjar reglur Reykjavíkurborgar um stuðningsþjónustu:

Þjónusta við eldra fólk er annars vegar praktísk og hins vegar sálfélagslegur stuðningur eins og fulltrúi Flokks fólksins sér að það verði að vera. Fulltrúi Flokks fólksins vill að allt sé gert til að hjálpa fólki að vera heima  eins lengi og hægt er.  Fjölga þarf þjónustuþáttum og dýpka aðra til að auka líkur á heimaveru sem lengst. Einnig að bjóða upp á sálfélagslegan stuðning til að draga úr líkum á einmanaleika. Tillögu um þetta frá Flokki fólksins hefur verið hafnað. Í 3. mgr. 10 gr. segir að „almennt er stuðningur samkvæmt reglum veittur í formi stuttrar viðveru.“ Meta þarf félagsskap meira að mati Flokks fólksins. Sumt fólk upplifir sig niðurlægt að þurfa að biðja um meiri félagsskap. Minnt er á að ekki allir eiga ættingja. Eins á notandi að hafa mikið um það að segja hver þjónustar hann/hana. Komið er inn á tæknilegar lausnir. En það eru ekki allir með tölvur eða net.  Ný  lög um Stafrænt pósthólf bjóða upp á þá hættu að kastað verði fyrir borð meginreglum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 því það er undir hælinn lagt hvort þessi tækni henti öllu eldra fólki. Þeir sem geta ekki nýtt hana eru að missa af, verða mögulega útundan og fá jafnvel ekki notið réttinda sinna.

Bókun Flokks fólksins við tillögu sviðsstjóra, um breytingar á reglum Reykjavíkurborgar um félagslegt leiguhúsnæði, ásamt fylgigögnum:

Fulltrúi Flokks fólksins fagnar því að tekið var tillit til tillögu fulltrúa Flokks fólksins í velferðarráði í breytingum á reglum Reykjavíkurborgar um félagslegt leiguhúsnæði. Breyting sem lögð var til af fulltrúa Flokks fólksins var þannig að ekki verði litið til þess hvort meira en sex mánuðir eru eftir af leigusamningi þegar metið er hvort umsækjandi skori 0 að 1 stig þegar húsnæðisþörf er metin út frá húsnæðisstöðu. Umsækjendur um félagslegt húsnæði þurfa að skora ákveðið mörg stig í matinu til þess að þeir komist inn á biðlista eftir félagslegu húsnæði. Í tillögunni var það reifað að það væri skynsamlegt að líta til þess hve mikið er eftir af leigusamningi þegar kemur að úthlutun en það ætti ekki að mynda hindrun fyrir því að fólk komist inn á biðlista. Annars er til staðar óeðlilegur hvati til þess að fólk segi upp leigusamningum í von um að komast inn á biðlista eftir félagslegu húsnæði, sem e.t.v. er lengri en uppsagnarfrestur leigusamnings. Það ætti því aðeins að hafa þýðingu við mat á því hvort viðkomandi skori 0 eða 1 stig þegar húsnæðisþörf er metin hve íþyngjandi leigukostnaður er. Að því sögðu er ljóst að margar þær breytingar sem eru hér komnar inn eru af hinu góða og auka sanngirni.
 

Gjaldskrárhækkun:

Forsendur fjárhagsáætlunar Reykjavíkurborgar leggja til 4,1% hækkun á allar gjaldskrár vegna þjónustugjalda. Fulltrúi Flokks fólksis styður hækkun launa eins og laun þeirra sem eru stuðningsfjölskyldur og annarra sambærilegra. Fulltrúi Flokks fólksins mótmælir öllum hækkunum þar sem seilst er í vasa notenda sérstaklega á þessum tímapunkti  í samfélaginu enda aðstæður erfiðar hjá mörgum vegna COVID. Með gjaldskrárhækkunum er höggvið í þá sem minnst mega sín.

 

Fjárhagsáætlun:

Fulltrúi Flokks fólksins telur að spár séu gjarnan og varfærnislegar og ekki gert ráð fyrir raunhæfari fólksfjölgun.  Fjöldi þeirra sem þurfa  sértæka þjónustu og sértæk húsnæði er vanáætlaður. Gert er ráð fyrir 2% fólksfjölgun sem í ljósi sögunnar og stöðunnar er vanáætlun. Bundnir liðir hljóta að þurfa að fá meira fjármagn, það sýna öll gögn. Vísað er í orð foreldris fatlaðs einstakling sem birt voru í einum fjölmiðlum landsins í sumar.

Þegar barn fæðist með líkamleg eða vitsmunaleg frávik eru talsverðar líkur á því að það muni þurfa á aðstoð að halda allt sitt líf. Um fimm ára aldur er orðið nokkuð ljóst hver þjónustuþörf barnsins verður og hvort það muni þurfa á búsetuúrræði og þjónustu borgarinnar að halda. Borgin hefur því nægan tíma til að undirbúa móttöku þess við 18 ára aldur eins og henni ber“
Þetta ættu fulltrúar meirihlutans að geta gert sér skýra grein fyrir sem og embættismenn sviðsins. Ekki mikið þarf því að koma á óvart í þessum efnum. Gera má all nákvæmar spár um fjölda þeirra flytja til borgarinnar þar með þá sem þurfa mögulega sértæka þjónustu og sértæk húsnæði.

 

Bókun Flokks fólksins við tillögu sviðsstjóra, við framlagningu bréfs heilbrigðisráðuneytisins, dags. 1. september 2021, varðandi  sveigjanlega dagþjálfun:

Sterkar vísbendingar eru um að sveigjanleg dagþjálfun stytti dvalartíma einstaklinga í hjúkrunarrýmum og haldi biðlistanum eftir varanlegri vistun stöðugum. Fulltrúa Flokks fólksins finnst mikilvægt að horfa  til fleiri úrræða og fjölbreyttari t.d. sveigjanlegrar dagdvalar sem milliliðs. Það er ekki aðeins vilji flestra að vera sem lengst heima heldur er það einnig hagstæðast fyrir þjóðfélagið. Tryggja þarf samhliða að þeir sem ekki geta dvalið heima lengur þrátt fyrir víðtæka heimaþjónustu og heimahjúkrun fái pláss á hjúkrunarheimilum. Það er forgangsatriði. En  einnig  er mikilvægt að efla heimastuðning því ef þjónustuþáttum væri fjölgað og aðrir dýpkaðir myndu fleiri geta búið lengur heima.  Umfram allt má ekki setja öll eggin í eina körfu. Fleiri tegundir úrræða eins og sveigjanleg dagþjálfun þurfa því að vera til staðar í samræmi við aldursþróun þjóðarinnar.

Lögð fram að nýju tillaga fulltrúa Flokks fólksins, sbr. 13. lið fundargerðar velferðarráðs frá 18. nóvember 2020, um að starfsfólk sem þjónustar eldri borgara fái aukið svigrúm og sveigjanleika til að sinna þjónustunni, ásamt umsögn velferðarsviðs, dags. 6. október 2021.

Vísað frá með fjórum atkvæðum fulltrúa Samfylkingarinnar, Pírata og Vinstri grænna gegn einu atkvæði fulltrúa Flokks fólksins. Fulltrúar Sjálfstæðisflokksins og Sósíalistaflokks Íslands sitja hjá.

Bókun Flokks fólksins við afgreiðslu tillögunnar:

Fulltrúi Flokks fólksins lagði til að fólk sem starfar í þjónustu við eldri borgara fái aukinn sveigjanleika og svigrúm til að sinna starfi sínu með eldri borgurum til að geta átt meiri tíma með viðkomandi.
Fátt segir svo sem í umsögn annað en að tekið hafi verið mið af þessu við endurskoðun reglna um  stuðningsþjónustu. Segir að þjónustan byggi á þeim markmiðum sem notandi setur sér til að ráða við daglegt líf og leitast er við að koma til móts við einstaklingsbundnar þarfir hvers og eins. Þjónusta sem þessi á ekki aðeins að vera “að gera og græja” heldur einnig að bjóða upp á samtal og nærveru. Fulltrúi Flokks fólksins vill að starfsmenn fái svigrúm til þess. Fulltrúi Flokks fólksins vill að nú þegar sagt er að með nýjum reglum verði veitt aukið svigrúm og sveigjanleika til að sinna þjónustu við eldri borgara, að það verði með einhverjum hætti mælt. Aðeins þannig er hægt að vita hvort um alvöru aukningu er að ræða og hvort það skili sér sem skildi. Þetta er ekki bara spurning um að þurrka af og skúra gólf.

Lögð fram svohljóðandi tillaga fulltrúa Flokks fólksins um úttekt á fátækt samvinnu við mannréttinda,- nýsköpunar- og lýðræðisráð, sem vísað var til meðferðar velferðarráðs, sbr. 34. lið fundargerðar borgarráðs frá 9. september 2021:

Fulltrúi Flokks fólksins leggur til að borgarráð samþykki að framkvæma úttekt á fátækt í Reykjavík í samvinnu við mannréttinda-, nýsköpunar- og lýðræðisráð. Vegna efnahagslegra áhrifa COVID má leiða líkur að því að fátækt hafi aukist meðal borgarbúa. Í ljósi þess þarf að kortleggja fjölda fólks sem lifir undir fátæktarmörkum og greina þarfir þessa hóps og hvort sú þjónusta sem borgin veitir sé að mæta þörfum þessa hóps og hvort þörf er á úrbótum.

Greinargerð

Við vitum það vel hversu alvarlegar afleiðingar efnahagshrunið 2008 hafði. Afleiðingarnar elta fjölskyldur kynslóða á milli meira en áratug síðar. Við höfum lært af þeirri reynslu og helsta lexían er sú að byrja að sporna gegn áhrifum fátæktar strax. Því er mikilvægt að gera sem fyrst úttekt á því hvort fátækt hafi aukist Reykjavík vegna efnahagslegra áhrifa COVID-19 og kanna jafnframt hvaða leiðir séu færar til að vinna gegn áhrifum fátæktar og styðja við borgarbúa sem lifa undir fátæktarmörkum. Í kjölfar efnahagshrunsins 2008 skipaði Reykjavík starfshóp um fátækt. Í kjölfar vinnu sinnar skilaði starfshópurinn skýrslu um stöðu fátæktar í borginni og kortlagði úrræði og gaf tilllögur um úrbætur. Þörf er á samskonar úttekt núna.

Fulltrúar Sjálfstæðisflokksins, Samfylkingarinnar, Pírata, Vinstri grænna og Sósíalistaflokks Íslands leggja fram svohljóðandi breytingartillögu:

Vegna efnahagslegra áhrifa COVID má leiða líkur að því að fátækt hafi aukist. Í ljósi þess beinir velferðarráð því til Velferðarvaktarinnar að kortleggja fjölda fólks sem lifir undir fátæktarmörkum og greina þarfir þessa hóps og hvar sé þörf á úrbótum.

Samþykkt með sex atkvæðum fulltrúa Sjálfstæðisflokksins, Samfylkingarinnar, Pírata, Vinstri grænna og Sósíalistaflokks Íslands. Fulltrúi Flokks fólksins situr hjá.

Bókun Flokks fólksins við afgreiðslu tillögunnar:

Fulltrúi Flokks fólksins lagði til að  borgarráð samþykki að framkvæma úttekt á fátækt í Reykjavík. Tillögunni var vísað til velferðarráðs og er tekin fyrir á fundi 6.10.2021. Meirihlutinn tekur yfir tillöguna og breytir henni að vild þannig að hún fjallar ekki sérstaklega lengur um Reykjavík. Vísa á þeirri tillögu til velferðarvaktarinnar. Tillagan er því ekki lengur tillaga fulltrúa Flokks fólksins og varðar ekki lengur Reykjavík sérstaklega. Eftir sitja áhyggjur fulltrúa  Flokks fólksins  af stöðu fátæks fólks í Reykjavík  og þær aðstæður sem margt fátækt fólk býr við. Fólk sem berst í bökkum við að ná endum saman á erfitt með að lifa mannsæmandi lífi í Reykjavík. Rannsóknir sýna vaxandi fátækt svo ekki er um að villast að stór hópur getur ekki lifað með reisn. Horfa verður á að þessi vandi er raunverulegur og með því að  kalla eftir sérstakri úttekt sbr. það sem gert var 2008 en þá skipaði Reykjavík starfshóp um fátækt. Nú er brýnt að gerð verði ný úttekt og skýrsla um stöðu fátæktar í Reykjavíkur. Tillögunni er ætlað að skoða stöðu alvarlegra mála á viðkvæmum tímum í kjölfar COVID.  Staðan í dag er gjörbreytt eftir að COVID reið yfir og tími COVID er hvergi nærri liðinn.

Fulltrúar Samfylkingarinnar, Pírata og Vinstri grænna leggja fram svohljóðandi bókun:

Fjölmargar úttektir og rannsóknir hafa verið gerðar á fátækt hér á landi á síðustu árum. Flestar niðurstöður og tillögur lúta að framfærslumálum og samverkun ólíkra kerfa. Velferðarvaktin er óháður greiningar- og álitsgjafi sem leggur fram tillögur til stjórnvalda og fylgir þeim eftir. Að Velferðarvaktinni standa ýmis félagasamtök, aðilar vinnumarkaðarins, ráðuneyti, ríkisstofnanir og sveitarfélögin. Í ljósi þessa er lagt til að tillagan verði send til Velferðarvaktarinnar til frekari skoðunar.

Bókun Flokks fólksins við svari sviðsstjóra, dags. 6. október 2021, við fyrirspurn fulltrúa Flokks fólksins um ráðningar hjá Atvinnu- og virknimiðlun Reykjavíkurborgar, sbr. 14. lið fundargerðar velferðarráðs frá 1. september 2021:

Fulltrúi Flokks fólksins spurði um atvinnumiðlun sem sannarlega er þarft framtak, um það er ekki deilt. Lagt er til af velferðaryfirvöldum að setja á laggirnar svokallað  Virknihús. Að hjálpa fólki að fá vinnu er virkilega nauðsynlegt nú eftir COVID. Það er óumdeilt. Á kjörtímabilinu hafa verið að spretta upp alls konar litlar einingar nú síðast “Jafnlaunastofa” með tilheyrandi kostnaði. Sumar af þessum nýju einingum sem eru með stóra yfirbyggingu kunna að vera nauðsynlegar en það á ekki við um allar. Sumar hafa þróast út í að eiga sitt „sjálfstæða líf“ sem ekki er séð að borgarstjóri hafi neitt með að gera eða hafi neina sérstaka yfirsýn yfir. Þess vegna vildi fulltrúi Flokks fólksins spyrja um hvernig þessari einingu „Atvinnumiðlun“ og „Virknihúsi“  er háttað. Fram kemur að þetta er tímabundið verkefni og er það gott. Eftir því sem lesa má úr í svari við fyrirspurninni virðist þetta lofa góðu. Að hjálpa fólki að fá störf við hæfi og sem vonandi fer saman við störf sem eru ómönnuð er þarft. Ennþá er  mannekla í störf á vegum borgarinnar t.d. í leikskólum og víðar.

Bókun Flokks fólksins við svari og afgreiðslu tillögu fyrirspurnar fulltrúa Flokks fólksins um heimaþjónustu fyrir aldraða, sbr. 11. lið fundargerðar velferðarráðs frá 1. september 2021:

Fulltrúi Flokks fólksins lagði fram fyrirspurn um hvað velferðarsvið ætlar að gera  til að mæta kallinu sem heyra mátti að samhljómur var um á nýafstöðnu heilbrigðisþingi 2021 um framtíðarsýn heilbrigðisþjónustu við aldraða. Segir í svari að samkvæmt stefnu Reykjavíkurborgar í málefnum eldri borgara er stuðst við hugmyndafræði endurhæfingar í heimahúsi, til þess að gefa eldra fólki tækifæri til að vera sem lengst heima.
En það er ekki nóg að hafa fína stefnu ef henni er ekki framfylgt. Það sem verið er að gera er gott eins langt og það nær en dugar ekki til. Sumir þurfa meiri þjónustu og einnig annars konar þjónustu sem velferðarsvið er ekki að veita.  Minnt er aftur á einar 14 tillögur sem sneru að bættri þjónustu við eldri borgara í heimahúsum og fjölgun nokkurra þjónustuþátta sem fulltrúi Flokks fólksins lagði fram í velferðarráði 19. ágúst 2020. Enginn áhugi var á að skoða þær og var þeim flestum ýmist vísað frá eða felldar á sama fundi og þær voru lagðar fram.  Ein af tillögunum var að aðstoð yrði veitt með að hengja upp þvott, flokka og fara út með sorp. Einnig var lögð fram tillaga um að eldra fólki væri boðið upp á sálfélagslegan stuðning m.a. til að vinna gegn depurð.

Fulltrúar Samfylkingarinnar, Pírata og Vinstri grænna leggja fram svohljóðandi gagnbókun:

Endurhæfing í heimahúsi er hugmyndafræði sem gengur út á að einstaklingar fái endurhæfingu sem byrjar með tíðum heimsóknum og þjálfun sem síðan er dregið úr með tímanum. Markmið þjónustunnar er að auka sjálfsbjargargetu fólks og þátttöku í samfélaginu. Þjónustan er ákveðin með einstaklingnum, tímarnir og hvaða markmið viðkomandi setur sér. Að lokinni endurhæfingunni á viðkomandi ekki lengur að þurfa á þjónustunni að halda. Skili hún ekki árangri þá er skoðað hvort endurgera þurfi áætlun um endurhæfingu eða hvort viðkomandi þurfi að fá heimaþjónustu og/eða heimahjúkrun sem velferðarsvið er sannarlega að veita. Endurhæfing í heimahúsi hefur verið innleidd að fullu og því ekki einungis um stefnu að ræða. Þjónustan hefur heldur betur skilað árangri, en fyrsta teymið byrjaði í efri byggð en hefur nú dreifst víðar og eru teymin í dag orðin þrjú. Í hverju teymi er iðjuþjálfi, hjúkrunarfræðingur, sjúkraþjálfari/íþróttafræðingur, sjúkraliðar og félagsliðar ásamt því að næringarfræðingur veitir ráðgjöf.

 

Bókun Flokks fólksins við svari við fyrirspurn fulltrúa Flokks fólksins um vikumatseðil kvöldmatar í þjónustuíbúðum aldraðra, sbr. 10. lið fundargerðar velferðarráðs frá 1. september 2021.

Spurt var hvort ekki mætti vera meiri fjölbreytni í kvöldmat eldri borgara í einni af þjónustuíbúðum aldraðra í Reykjavík. Í öll mál eru súpur og grautar. Hugsa mætti sér að margt annað í kvöldmat, jafnvel léttan kvöldmat annað en súpu og grauta enda þótt fólk hafi e.t.v. borðað heitan mat í hádeginu. Segir í svari að greiddar eru 390 kr. fyrir kvöldverð og sé tekið mið af þeirri upphæð þegar valið er á matseðilinn. Fulltrúi Flokks fólksins telur að annað eins sé nú niðurgreitt í borginni og megi hér gera betur. Þessi hópur þarf einmitt sérstaklega á staðgóðum mat að halda og girnilegum enda matarlyst fólks mis góð. Fulltrúi Flokks fólksins vill að þetta verði endurskoðað með tilliti til gæða og fjölbreyttni. Það er pirrandi að horfa upp á hvernig víða í borgarkerfinu er engu tilsparað og bæði bruðla og sóað en svo er eldri borgurum boðið upp á nánasaskap og horft er í hverja krónu.

Nokkur orð um árskort fyrir notendur akstursþjónustu  fatlaðs fólks

Hvað myndi það kosta fyrir Reykjavíkurborg að bjóða upp á árskort fyrir notendur akstursþjónustu fatlaðs fólk líkt og á við um fyrir öryrkja og eldri borgara í Strætó bs. þar sem árskort kostar 25.000 kr? Fyrirkomulag varðandi akstursþjónustu fyrir fatlað fólk er þannig að greitt er fyrir hverja ferð 245 kr. og einungis notendur í framhaldsnámi (framhaldsskólum og háskólum) geta keypt ungmenna – eða nemakort Strætó sem er áskriftarkort og gildir í eitt ár. Fyrirspurnin snýr að því hvað kostar að tryggja að notendur geti keypt árskort og hvað það myndi kosta að bjóða upp á slíkt svo að árskortið gildi líka í ferðir með Strætó bs.? Hver væri kostnaðurinn ef einnig væri boðið upp á 6 mánaða kort með sömu valmöguleikum sem nefndir eru hér að ofan, svo að einstaklingar hafi val um það hvort þeir kaupi árskort eða heilsárskort?