Ég vakti athygli á mikilvægi þess að öll sveitarfélög innleið Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna undir liðnum Störf þingsins:
Virðulegi forseti
Ég vil hér vekja athygli á Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna og innleiðingu hans í sveitarfélög landsins.
Sáttmáli Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins var lögfestur með lögum nr. 19/2013 og hefur hann lagagildi hér á landi og bein réttaráhrif. Öllum sveitarfélögum ber því að fara að ákvæðum sáttmálans við ákvörðunartökur og í athöfnum sínum.
En hvað felur innleiðing Barnasáttmálans í sér?
Þótt ríkisvaldið beri formlega ábyrgð á að uppfylla Barnasáttmálann verður sáttmálinn aldrei að fullu innleiddur inn í íslenskt samfélag, nema í samstarfi við íslensk sveitarfélög. Það eru sveitarfélögin sem annast stærstan hluta þeirrar þjónustu sem hefur bein áhrif á daglegt líf barna.
Að sveitarfélag innleiði Barnasáttmálann þýðir að það samþykki að nota sáttmálann sem viðmið í sínu starfi og að forsendur sáttmálans gangi sem rauður þráður gegnum starfsemi þess
Líkja má innleiðingunni við að starfsmenn og stjórnmálamenn sveitarfélagsins setji upp „barnaréttindagleraugu“ og rýni og skoði verk- og ákvarðanaferla með hliðsjón af sáttmálanum. Sáttmálinn er þannig nýttur sem gæðastjórnunarverkfæri í stefnumótun og þjónustu með tilliti til barna.
Aðeins Kópavogur og Akureyri hafa fulllokið við að innleiða Barnasáttmálann eftir því sem næst er komist.
Hvert og eitt sveitarfélag sem ekki hefur innleitt ákvæði Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna að fullu ættu að leggjast yfir það verkefni hratt og örugglega.
Nokkur brýn mál þarfnast úrbóta og eru fjölmörg verkefni sem lúta að börnum og ungmennum á borði sveitarfélaga. Nefna má verkefni sem snúa m.a. að aðbúnaði barna og öryggi í leik- og grunnskólum, rétt þeirra til sálfræði- og talmeinaþjónustu sem og annarra þjónustu sem þau kunna að þarfnast og þátttöku þeirra í ákvörðunum er varða þau sjálf þar sem þess er kostur.
Önnur meginregla Barnasáttmálans gerir kröfu um að öll börn njóti réttinda Barnasáttmálans, án mismununar af nokkru tagi eða tillits til félagslegrar stöðu eða annarra aðstæðna þeirra eða stöðu foreldra þeirra. Allar raddir barna eiga að fá heyrast. Eitt helsta áhersluefni Barnasáttmálans og það sem stjórnvöld verða ávallt að hafa í huga er að börn hafi aðkomu að ákvörðunum sem varða þau, enda hafa þau innsýn í málefni sín sem jafnvel reyndir sérfræðingar hafa ekki.
Ríkisstjórn Íslands hefur á sinni stefnuskrá að taka rækilega til í ýmsum réttindamálum barna. Þau sveitarfélög sem hafa ekki nú þegar innleitt Barnasáttmálann eru hvött til að setja verkefnið efst á sinn forgangslista.
Fleiri upplýsingar:
Akureyri, Kópavogur og nú síðast Reykjanesbær hafa hlotið viðurkenningu sem Barnvæn sveitarfélög. Þá eru 20 sveitarfélög til viðbótar sem vinna að innleiðingu Barnasáttmálans í gegn um verkefnið Barnvæn sveitarfélög en hafa ekki enn hlotið viðurkenningu.
Það gengur vel hjá mörgum þeirra og stefna þó nokkur á viðurkenningu á þessu ári svo það fjölgar hratt í hópi þeirra sveitarfélaga sem eru viðurkennd sem Barnvæn sveitarfélög.
Til upplýsinga um árangur sem náðst hefur með verkefninu er hér hlekkur á árangursskýrslu sem gefin var út seint á síðasta ári: https://uniceficeland.cdn.prismic.io/uniceficeland/Z1HH9pbqstJ98FD__%C3%81rangurssk%C3%BDrslafin.pdf
Og bækling sem gefinn var út árið 2023 þar sem fjallað er um fyrirmyndarverkefni sem unnin hafa verið hjá þessum 23 sveitarfélögum: https://uniceficeland.cdn.prismic.io/uniceficeland/d72d761c-9015-409a-9876-2009b9465095_Fyrirmyndarverkefni+BVS.pdf