Störf þingsins
Forseti
Mig langar að ræða hér um það sem kallað er Afstæð fátækt
Það er talað um afstæða fátækt þegar ekki er um beinan skort á lífsnauðsynjum að ræða, en aðstæður þannig að þær takmarka þátttöku í því sem telst eðlilegt og sjálfsagt. Fyrir börn þýðir þetta skert aðgengi að tækifærum, með afleiðingum sem geta fylgt þeim langt fram á fullorðinsár. Þessi tegund fátæktar leynist oft í samfélögum sem telja sig velmegandi og eru byggð á sterkum lýðræðislegum gildum.
Í ríkum löndum eins og á Íslandi geta börn efnaminni foreldra oft ekki tekið þátt í íþróttum eða tómstundum. Um tíu þúsund börn búa við slíkar aðstæður á Íslandi. Þau missa þar með af tækifærum til að rækta hæfileika sína, mynda tengsl og byggja upp sjálfstraust.
Félagslegt misrétti á barnsaldri getur haft bein áhrif á líðan og sjálfsmynd. Börn sem standa utan við hóp jafningja sinna vegna efnahagsþrenginga finna oftar fyrir skömm, einmanaleika og hafa skerta sjálfsvirðingu. Börn sem búa við fátækt standa almennt verr í námi og eru oftar við lakari heilsu en börn efnameiri foreldra og hafa síður aðgang að heilbrigðisþjónustu, þar með að sálfræðisþjónustu.
Þegar reynsla af þessum toga mótar uppvöxtinn getur hún einnig haft áhrif á tengsl við samfélagið. Börn sem alast upp við ójöfnuð eru síður líkleg til almennrar þátttöku, taka síður á áskorunum og láta rödd sína síður heyrast. Þau læra smám saman að halda sig til hlés – ekki vegna skorts á hæfileikum, heldur vegna þess að þau hafa ekki fengið sömu tækifæri til að þróa þá og styrkja.
Nú er að störfum stýrihópur á vegum mennta- og menntamálaráðherra sem hefur verið að móta aðgerðaráætlun gegn fátækt barna. Hópurinn hefur mótað stefnu og aðgerðir og verður drögum að þeim skilað til ráðherra á næstu dögum.
